HOME

Wijnaldum

Wijnaldum is bekend geworden door zijn koningsterp en zijn bijzondere fibula. Het terpdorp, heet in het Fries ‘Winaam’.
Wijnaldum telt ingeveer 500 bewoners, als je de bewoners van de buurten de Foarryp, de Haule en de bewoners langs de zeedijk meerekent.

De beroemde fibula van zilver, goud en almandijn.

Op pad in het dorp

1. terp [kaart]

In Wijnaldum liggen twee terpen naast elkaar. Een ronde terp waarop de  dorpskern, de kerk en het kerkhof liggen. De huizen van de dorpskern liggen heel compact tegen de terp aan. Iets ten oosten daarvan ligt een langgerekte terp die gedeeltelijk is afgegraven. Je kunt langs het fietspad heel goed de steile wand bestuderen. Vrachtschepen konden vanaf het noorden de terp benaderen via twee havens die in het lage gebied tussen deze twee terpen lag.

2. Andreaskerk [kaart]

De Andreaskerk is helemaal gotisch. Waar je bij andere kerken nog ronde romaanse elementen kunt vinden is dat bij de Andreaskerk niet meer het geval. De kerk is gebouwd in de laat-gotische stijl van de 15de eeuw. De vensters hebben spitse bogen en de steunberen die de muren verstevigen verspringen in het midden. Dat laatste is ook een typisch gotisch trekje.
De toren stortte in de 17de eeuw in. Hij werd toen weer opgebouwd, maar in de 20ste eeuw kwam er weer een nieuwe toren. Ook die toren is weer gotisch. De imitatie-gotiek die in de eerste jaren van de 20ste eeuw veel als bouwstijl van kerken en openbare gebouwen werd gebruikt heet ‘neo-gotiek’ (‘neo’ betekent ‘nieuw’).
De heilige Andreas was een discipel van Jezus en een broer van de heilige Petrus. Hij werd 2 dagen gefolterd aan een X-vormig kruis, een vorm die wij nu ‘Andreas-kruis’ noemen.

3. archeologisch steunpunt [kaart]

In de voormalige consistorie (= de ruimte waarin de kerkenraad vergadert) van de Andreaskerk bevindt zich nu het archeologisch steunpunt. In het gerestaureerde gebouw bevinden zich informatiepanelen en kaarten, vitrines met archeologische vondsten en een replica van de fibula van WIjnaldum.

Contact:
Tserkepaed 3
8857 BJ Wijnaldum
058-2139185

4. haven [kaart]

Door het project Terpen- en Wierdenland is nu voor de bezoeker van Wijnaldum duidelijker zichtbaar waar ooit één van de twee kleine havens was. Een ronde zitbank markeert de plek waar vroeger de schippers hun zeilschepen aanlegden om ladingen te lossen en mee te nemen. Dat was op de plek waar nu de Buorren en de Haerenwaltsje samenkomen.

5. afgraving [kaart]

Terpaarde was in de 19de en 20ste eeuw waardevol, omdat het als een soort compost kon worden gebruikt in gebieden waar alleen arme grond was, zoals in Drenthe. Daarom werden terpen vaak afgegraven.
In Wijnaldum is een groot deel van de terp afgegraven. Een lange reep ten noorden van de Buorren, tussen de Knikkersteech en het fietspad. Het dieper gelegen uitgegraven deel van de terp is nu een bosachtig wandelgebied.

6. steilkant [kaart]

Aan de oostkant van de afgraving is goed de steilkant te zien. Een steilkant is de opgaande rand van een afgegraven stuk terp. Een steilkant is interessant voor archeologen, omdat je er goed de ontwikkeling van een terp aan af kunt lezen. Er is dwars door alle lagen heen gegraven. Hoe dieper een laag, hoe ouder hij meestal is. Ook de vorm van de terp is duidelijk te zien. Langs de steilkant loopt een fietspad, waardoor dit archeologisch interessante punt goed toegankelijk is.

7. station [kaart]

In de 19de eeuw begon men in Nederland met het aanleggen van spoorlijnen. Eerst tussen de grote steden. Al snel werden ook op het platteland plaatsen door het spoor met elkaar verbonden. In Friesland werd in 1903 de lijn tussen Stiens en Harlingen geopend. Zo kon men per trein steden als Leeuwarden bereiken.
In de eerste 20 jaar van de 20ste eeuw ligt overal op het platteland een fijn vertakt netwerk van spoorlijnen. In de jaren 30 kromp het netwerk weer in, omdat veel lijnen werden opgeheven. Autobuslijnen boden de reizigers meer stopplaatsen in de dorpen en waren goedkoper te onderhouden. Ook de komst van de auto betekende dat er minder met de trein werd gereisd.
In 1936 sloot de lijn Stiens - Harlingen. Het station in Wijnaldum werd niet afgebroken, maar kreeg een andere functie. Het ijzer van de spoorrails van de opgeheven lijnen werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gebruikt in de oorlogsindustrie.
Het voormalig station van Wijnaldum is nu een woonhuis. Het pand is gerestaureerd op een manier die goed zichtbaar maakt dat het ooit een station was.

Direct naar de kaart op Google maps »

TOP

Kijk voor meer informatie op:

terpenenwierdenland.nl en

educatie.terpenenwierdenland.nl